Gdańsk

Miasto wojewódzkie nad Zatoką Gdańską, u ujścia Wisły do do Morza Bałtyckiego. Największe, liczace 463 tysiące mieszkańców, miasto w aglomeracji Trójmiasta. Początki miasta i portu sięgają X wieku, kiedy to Gdańsk znalazł się w granicach państwa Mieszka I. Później był stolicą księstwa, a od XIV wieku członkiem Hanzy. Po ostatecznym przyłączeniu do Polski w 1454 roku stał się głównym portem Rzeczypospolitej, ośrodkiem rzemiosła i kultury. W okresie międzywojennym miał status Wolnego Miasta. Placy stanowili już wówcza jedynie około 12% ludności miasta. Polska miała jednak prawo do korzystania z portu. Po zdobyciu go w 1945 roku większość miasta została zniszczona przez Armię Czerwoną. W 1970 roku w Gdańsku władze Polski Ludowej krwawo stłumiły wystąpienia robotnicze, co doprowadziło do przetasowań w strukturach partyjnych i objęcia funckji I Sekretarza PZPR przez Edwarda Gierka. W 1980 roku strajk w Stoczni Gdańskiej dał poczatek Niezależnemu Samorządnemu Związkowi Zawodowemu "Solidarność". Do dziś miasto pozostało główną kwaterą związku, a wielu jego mieszkańców bierze udział w życiu politycznym kraju. Obecnie Stocznia Gdańska znajduje się w rękach Stoczni Gdynia.

Miasto pozostaje jednak waznym ośrodkiem przemysłu petrochemicznego, chemicznego i elektromaszynowego. Stary port handlowy położony jest u ujścia Martwej Wisły, now - Port Północny - zbudowano w akwenie Zatoki Gdańskiej w latach 70.. Specjalizuje się on w eksporcie polskiego węgla kamiennego i imporcie ropy naftowej. Terminal promowy obsługuje regularne połączenia z Oxelosund koło Sztokholmu i z Helsinkami. Naftociąg łączy port i rafinerię gdańską z największym zakładem petrochemicznym Polski w Płocku. Port lotniczy Gdańsk-Rębiechowo, oprócz lotów krajowych, obsługuje połączenia z Dreznem, Hamburgiem i Kopenhagą. Gdańsk to także jeden z największych ośrodków akademickich i naukowych Polski.

Miasto jest ważnym centrum turystycznym. Zabytki starego miasta zostały w większości odrestaurowane po zniszczeniach 1945 roku. Największymi atrakcjami są kamienice Starego Miasta, Ratusz, Kościół Mariacki z XIV wieku, Dwór Artusa oraz Żuraw i Spichrze portowe. W piwnicach pięknych kamienic na ulicy Mariackiej usytuowane są sklepy z biżuterią bursztynową. W pobliżu Starego Miasta, przy bramie do Stoczni Gdańskiej, wzniesiono monumentalny pomnik robotników poległych podczas demonstracji 1970 roku. W północnej dzielnicy Gdańska - Oliwie - znajduje się katedra z XIV wieku ze słynnymi rokokowymi organami. Od blisko 40 lat odbywają się tutaj międzynarodowe festiwale muzyki organowej. W pobliżu znajduje się największy w Polsce ogród zoologiczny oraz plaża w Jelitkowie. Między Gdańskiem i Gdynią położone jest blisko 50-tysięczne miasto Sopot - tradycyjnie ekskluzywny ośrodek turystyczny z szerokimi plażami, molo, przystanią białej floty, a także torami wyścigów konnych, kasynem i Operą Leśną. Na położonych we wschodniej części miasta plażach w Sobieszowie kąpiel jest obecnie zabroniona z uwagi na znaczne zaniczyszczenie wód Zatoki Gdańskiej.

Dostępne dokumenty

     Linie tramwajowe w Gdańsku (2832kb)

Tekst pochodzi z "Przewodnika po świecie" Reader's Digest.