Londyn

Stolica państwa, wielka aglomeracja (4,1mln osób mieszka w Londynie, a 6,4mln w zespole miejskim), w której skład, oprócz City of London, wchodzą jeszcze 32 dzielnice. Całość obejmuje obszar 1580km kwadratowych, położony po obu brzegach Tamizy. Osadę Londinium założyli Rzymianie w 43 roku naszej ery, w miejscu. które teraz nazywane jest "kwadratową milą", a znajduje się na terenie dzisiejszego City, będącego siedzibą najważniejszych instytucji świata kapitału. Rzymianie zbudowali też pierwszy most w Londynie. W XI wieku, 3km na zachód od City, w miejscu nazywanym dziś Westminsterem wzniesiono pałac królewski, a potem katedrę. W ten sposób powstały dwa różne miasta, które połączyły się dopiero w XVII wieku. City pozostało stolicą gospodarczą, natomiast Westminster ośrodkiem władzy królewskiej, a potem politycznej. Przesuwanie się stolicy na zachód przyspieszył wielki pożar z 1666 roku, który zniszczył większą część City.

Dziś w zachodniej części śródmieścia Londynu mieści się Parlament, ministerstwa, Pałac Buckingham i inne królewskie budynki, głównie muzea, sale koncertowe i galerie sztuki, a także w dzielnicy West End, najlepsze teatry, restauracje i sklepy. W zachodniej części leżą też główne parki, z których największy to Hyde Park z Kensington Gardens.

Korzenie bogactwa City, które z upływem stuleci stało się międzynarodowym ośrodkiem bankowości i handlu, leżą na wschód od niego, w dokach, do których zawijały statki z całego świata. Czynne doki przeniosły się teraz w dół rzeki, a ich miejsce zajęły nowoczesny przemysł, instytucje rozrywkowe i turystyczne. City jednak nadal odgrywa dawną rolę, nawet jeśli jego wygląd uległ zmianie. Nowe biurowce, wzniesione pod bombardowaniach z okresu II wojny światowej, przesłoniły nimal zupełnie największą wspaniałość tej dzielnicy - katedrę św. Pawła zbudowaną w latach 1675-1710 przez sir Christophera Wrena po wspomnianym wielkim pożarze.

Na samym tylko odcinku pomiędzy zamkiem Tower of London - wzniesionym obok City przez Wilhelma Zdobywcę po 1066 roku - a Parlamentem 6 mostów drogowych spina Tamizę, która wije się przez Londyn pełnymi uroki zakolami. Przed wprowadzeniem kolei rzeka była główną arterią transportową stolicy, obsługującą zarówno miejscowy, jak i międzynarodowy handel, lecz stale zagrażała miastu powodziami powodowanymi przez fale wdzierające się od strony morza. Ryzyko to zostało zażegnane dopiero w 1984 roku, po wybudowaniu w Woolwich, w dolnym biegu Tamizy, ruchomej zapory.

Dzisiaj rzadko korzysta się z transportu rzecznego na dojazdy do pracy. Podróżujący po Londynie mają do wyboru jazdę po zatłoczonych ulicach, z których wiele jest dość wąskich w porównaniu z arteriami innych wielkich miast, bądź skorzystać z jednej z najbardziej rozbudowanych sieci metra. Nowy 16-kilometrowy odcinek linii Jubilee zapewni szybkie połączenie dzielnicy Docklands z zachodnim Londynem i pozwoli na dalszy rozwój nowych dzielnic mieszkaniowych i przemysłowych, takich jak Canary Wharf.

Sieć kolejowa, którą budowano od połowy XIX wieku na potrzeby wciąż rozrastającej się stolicy, umożliwiła dalszy rozwój miasta, ponieważ mieszkańcy zaczęli przenosić się z centrum na przedmieścia. W ten sposób Londyn wchłonął osiedla, które kiedyś były okolicznymi wioskami i miesteczkami. Wiele z nich, jak choćby Greenwich (z budynkami starego Royal Observatory, królewską szkołą morską, muzeum morskim i kliprem o nazwy Cutty Sark), jest bardzo interesujących pod względem historycznym, inne stały się jedynie przedmieściami-sypialniami dla dojeżdżających do pracy. Niektóre jednak stare wioski o literackich bądź artystycznych odniesieniach, takie jak Chelsea, Hampstead i Highgate, zachowały swój lokalny koloryt.

Tylko nieliczne spośród stolic zdominowały kulturalne i gospodarcze życie swych państw w tym stopniu co Londyn i zapewno to właśnie tłumaczy ogromny napływ gości przybywających tu każdego roku zarówno turystycznie, jak i służbowo. Wobec ponad 10mln turystów zagranicznych i z górą 14mln Brytyjczyków przyjeźdżających tu rokrocznie Londyn może śmiało rościć sobie prawo do pierwszego miejsca w międzynarodowej lidze turystycznej.

Mieszkańcy Londynu tworzą wielorasową społeczność. Chętnie pomagają przybyszom, nie mają też, stojąc na skrzynce w Speakers' Corner (Narożnik Mówców) w Hyde Parku, oporów przed głoszeniem swoich poglądów. Turyści poznają miejscowe tradycje, które od wieków prawie się nie zmieniły - od paradnej zmiany warty przed pałacem Buckingham po skromne uliczne targowiska - a zarazem podziwiają witalność, która sprawia, że Londyn nadaje ton modzie i sztuce. Są świadkami ożywionego życia kulturalnego, do którego przyczynia się Covent Garden, jedna z najsłynniejszych oper na świecie, ponad 40 dużych i wiele mniejszych teatrów, a także koncerty pięciu orkiestr symfonicznych i niezliczonych innych grup uprawiających wszelkie rodzaje muzyki, od madrygałów do pop.

Lecz przede wszystkim turyści przyjeżdżają tu, aby oglądać materialne dziedzictwo Londynu: wspaniałe budynki, kolekcje sztuki i muzea. Należą do nich wielkie budowle religijne: katedra św. Pawła, Opactwo Westminsterskie oraz rzymskokatolicka katedra o tej samej nazwie. Trzeba do nich zaliczyć także Westminster Hall, budynki Parlamentu oraz obiekty związane z rodziną królewską, takie jak Tower of London (gdzie między innymi można oglądać klejnoty koronne), pałace St. James (1532), Kensington (1605) i pochodzący z XIX wieku pałac Buckingham (po raz pierwszy udostępniony zwiedzającym w 1993 roku).

Do głownych muzeów zalicza się British Museum (ze wspaniała kolekcją antyków i pozwiązaną z nim British Library), muzeum Wiktorii i Alberta (z wystawami różnego rodzaju dzieł sztuk pięknych i użytkowych), Bethnal Green Museum of Childhood oraz muzea specjalistyczne, na przykład nauki, historii naturalnej czy geologii. W Londynie istnieją też liczne galerie sztuki, z których najsłynniejsze to National Gallery, Tate Gallery, National Portrait Gallery, Royal Academy, Wallace Collection oraz Courtauld Institute. A ponadto jest tu całe mnóstwo pomniejszych ciekawych budynków, posągów i parków.

Dostępne dokumenty

     Linie metra w Londynie (374kb)

     Linie metra oraz tramwajowa w Londynie (392kb)

     Projektowana linia tramwajowa w Londynie

Tekst pochodzi z "Przewodnika po świecie" Reader's Digest.