Nowy Jork
Drugi pod względem liczby mieszkańców stan (po Kalifornii), leżący w środkowej części wybrzeża atlantyckiego. Ma powierzchnię 127 219km kwadratowych i 18mln mieszkańców. Obejmuje Long Island oraz dolinę rzeki Hudson, która ciągnie się od portu nowojorskiego na północny-zachód w stronę Appalachów, jezior Erie i Ontarioa oraz granicy kanadyjskiej. Na północnym-wschodzie góry Adirondack wznoszą się na wysokość 1629m, na południu leżą góry Catskill. Stan ma ponad 2000 jezior.
Nowy Jork był kolonią holenderską o nazwie Nowe Niderlandy, ale w 1664 roku zaanektowali go Brytyjczycy i zmienili nazwę na część księcia Yorku, brata króla Karola II. Stan był jednym z pierwszych trzynastu, które założyły Unię. Działa tu ponad 800 muzeów oraz 326 placówek szkolnictwa wyższego, w tym akademia wojskowa West Point.
Stan zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem wytwórczości, a główne dziedziny jego gospodarki to drukarstwo, produkcja sprzetu elektrycznego i elktronicznego, maszyn i instrumentów naukowych, a także chemikaliów, odzieży i artykułów spożywczych. Główne produkty tutejszego rolnictwa to bydło, wyroby mleczarskie, owoce warzywa oraz wino. Głównymi atrakcjami turystycznymi są Wodospad Niagara i miasto Nowy Jork. Stolicą stanu jest Albany.
Nowy Jork to także nazwa najludniejszego miasta stany, położonego na jego południowym krańcu. Miasto nazywane pieszczotliwie Big Apple jest ośrodkiem konurbacji rozciagajaćej się na przyległe części stanów Connecticut i New Jersey. Liczy ona prawie 20mln mieszkańców i jest jednym z największych skupisk ludzi na świecie. Miasto Nowy Jork liczy 7,4mln, a zespół miejski 8,6mln mieszkańców.
Miasto Nowy Jork leży na wschodnim wybrzeżu. Powstało w 1612 roku jako holenderska placówka handlowa na wyspie Manhattan, u ujścia rzeki Hudson. Dzięki znakomitemu naturalnemu portowi, który umożliwiał rozkwit handlu, placówka rozwinęła się w osadę Nowy Amsterdam. Zanim jeszcze Brytyjczycy zdobyli ją i przemianowali w 1664 roku, przyciągnęła wielu imigrantów z Anglii, Szkocji, Irlandii, Niemiec i Skandynawii, ale okres największgo wzrostu miasta przypada na lata 1880-1920, kiedy stojąca w porcie Statua Wolności była znakiem Nowego Świata dla miliona imigrantów z Europy. Jedna z jego dzielnic, Brooklyn, która w 1810 roku liczyła 4 tysiące mieszkańców, w sto lat później miała ich już 1,6mln. Dziś miasto nadal przyciąga ludzi z każdej części świata i jest domem dla ponad 150 grup etnicznych.
W skład Nowego Jorku wchodzi 5 okręgów: Manhattan, Bronx, Brooklyn, Queens i Staten Island. Zespół miejsci rozciąga się na północ, obejmując hrabstwo Westchester (należace do Stanu Nowy Jork) oraz część stanu Conecticut, na wschód wzdłuż Long Island (przedłużenie Queens) oraz na zachód i południe, wchodząc w stan New Jersey. Miasto jest głównym w kraju - a pod wieloma względami także na świecie - ośrodkiem finansów, handlu, produkcji, komunikacji, mody, rozrywki i turystyki. Jego sercem jest Manhattan. Sektor finansowy mieści się przy Wall Street na Dolnym Manhattanie. Nazwa Wall Street - utożsamiana na całym świecie z nowojorską giełdą pochodzi od drewnianej palisady (czyli wall), zbudowanej przez holenderskich osadników z 1653 roku dla ochrony przed napadami Indian. Wiele innych przedsiębiorstw, zwłaszcza wydawniczych i drukarskich, firm radiowych i telewizyjnych (których punktem centralnym jest Centrum Rockefellera), a także reklamowych (których synonimem jest Madison Avenue), ma swe siedziby na środkowym Manhattanie, rozpoczynającym się od południowego krańca Central Parku. Produkcja odzieży oraz domy mody koncentrują się głównie w części południowej, w rejonie zwanym Garment Center.
Masto obfituje w centra rozrywki, sztuki, nauki i kultury, ma wiele teatrów, sal koncertowych, uniwersytetów i muzeów. Ośrodkiem życia teatralnego jest Broadway (choć przy tej akurat ulicy stoi niewiele teatrów, większość mieści się w bocznych uliczkach w okolicach Times Square). Wiele przedstawień odbywa się także w teatrach off-Broadway i off-off-Broadway na Manhattanie i w Brooklynie.
Ośrodkiem muzycznym jest Lincoln Center for Performing art. przy ulicy Upper West Side. Wiele koncertów odbywa się także w Carnegie Hall w pobliżu Central Parku. Inne słynne w całym świecie atrakcje to New York Philharmonic Orchestra i New York City Ballet. Najznakomitszym ze wszystkich muzeów jest Metropolitan Museum of art. przy 5th Street. Zgromadzono w nim prawie 3mln dzieł sztuki reprezentujących wszystkie cywilizacje minionych 5000 lat. Duże znaczenie ma również Muzeum Sztuki Współczesnej przy 53rd Street.
Dominującym obecnie punktem w słynnej panoramie miasta jest mierzący 381m Empire State Building. Siedziba ONZ mieści się nad East River. Atrakcje widokowe i kulturalne miasta przyciągają każdego roku miliony turystów, ale wielu gości przybywa po to, by poznać życie licznych mieszkających tu narodowości i grup etnicznych, a także zakosztować ich kuchni.
Dostępne dokumenty
Linie kolejki miejskiej w Nowym Jorku
Tekst pochodzi z "Przewodnika po świecie" Reader's Digest.